Alternaria vragen en antwoorden

De aantasting is goed herkenbaar. Kenmerkend zijn de zwart-bruine, enigszins hoekige vlekken met concentrische ringen. De grootte van de vlekken varieert van enkele milimeters tot 2 centimeter. De aantasting vindt plaats op het hele perceel, vanaf de aanvang van de rijping van het gewas, dus wat later in het groeiseizoen.

Ja, Alternaria kan in aardappelen veroorzaakt worden door Alternaria solani en Alternaria alternata. Eigenlijk is er maar één soort echt belangrijk. Dat is Alternaria solani.

Op de eerste plaats de snelle afsterving van het loof. Alternaria kan zich razendsnel uitbreiden en het gewas sterft veel te vroeg in een hoog tempo af en dat kost altijd de nodige kilo’s. Daarnaast kan Alternaria ook de knollen aantasten. Schade door Alternaria moet dus niet worden onderschat. Een bespuiting met Amistar is al snel rendabel.

Ja, Alternaria solani wel maar Alternaria alternata niet. Knolaantasting is alleen mogelijk als de knol beschadigd is. Want via huidbeschadigingen kunnen sporen de knol binnendringen. Deze beschadigingen kunnen ontstaan bij het rooien onder te droge omstandigheden. Tijdens de bewaring breidt de aantasting zich dan uit, waardoor er een aanzienlijk percentage uitval ontstaat. Schade door Alternaria solani moet dus niet worden onderschat. Een bespuiting met Amistar is al snel rendabel.

Alternaria solani tast gezonde planten aan. Tegelijkertijd produceert de schimmel een giftige stof die het blad vernietigt. En door sporen op de grond kunnen beschadigde knollen worden aangetast. Alternaria alternata daarentegen tast alleen beschadigd bladweefsel aan. Alternaria alternata is eigenlijk een zwakte parasiet, die toeslaat bij stress door bijvoorbeeld magnesium of mangaan tekort of bij schade door wind, hagel of droogte. De symptomen van Alternaria alternata worden minder zodra de stress van de plant vermindert. Alternaria solani is dus veel fataler voor de plant dan Alternaria alternata.

Het verschil is lastig. Onderzoekers van erkende Nederlandse instituten bevestigen dat Alternaria solani verreweg de meest belangrijke Alternariasoort is. Als we het over Alternaria hebben bedoelen we dus bijna altijd Alternaria solani. Deze schimmel tast vanaf het begin van de rijping ook gezonde planten aan. Alternaria alternata kan alleen voor een aantasting zorgen als er beschadigd bladweefsel is. Als er tijdens de volle groei, dus wat eerder in het groeiseizoen, vlekjes op het blad ontstaan na een periode van stress door b.v. droogte, hagel-, wind- of luizenschade, dan kunt u te maken hebben met een aantasting door Alternaria alternata.

De vlekjes van deze schimmel zijn altijd klein en slechts enkele rassen (zoals Markies) zijn vatbaar voor Alternaria alternata. Zodra de stress verdwijnt en het gewas de groei kan hervatten, stopt de uitbreiding omdat deze schimmel zich alleen op beschadigd plantenweefsel kan ontwikkelen. Vooral de kleinere vlekken kunnen makkelijk verward worden met magnesium gebrek. Maar nogmaals, Alternaria solani is verreweg de belangrijkste en meest voorkomende soort. Voor symptomen van Alternaria zie vraag “Hoe herken ik Alternaria in aardappelen?” de plant dan Alternaria alternata.

Ja, vooral de laatste jaren. Aanvankelijk werd Alternaria rond 1995 voornamelijk in de IJsselmeerpolders gevonden maar sinds enkele jaren vinden we Alternaria in alle delen van Nederland. Syngenta volgt het verloop en de ontwikkeling van Alternaria in aardappelen op de voet.

Onder gunstige omstandigheden kan Alternaria zich razendsnel ontwikkelen. In twee tot drie weken tijd kan een gewas geheel tengronde gaan aan een Alternaria aantasting.

Ja, waarschijnlijk wel. Alternaria kan in de grond (bijv. op loofresten) wel 10 jaar overleven. Ook aangetast pootgoed zorgt voor de verspreiding en instandhouding van de ziekte. Alleen een consequente aanpak met het beste middel kan de ziekte binnen de perken houden.

Er zijn twee factoren van belang: de weersomstandigheden en het stadium van het gewas. Alternaria treedt op als een periode van droog weer wordt opgevolgd door een aantal warme dagen met vocht (gelijkmatige neerslag, veel dauw en/of een hoge relatieve vochtigheid). Heel veel neerslag is weer negatief voor de ontwikkeling van een infectie. Daarnaast kan Alternaria een gewas in de volle groei zelden of nooit aantasten. Pas als het gewas in de afrijpingsfase komt, wordt het vatbaar voor Alternaria.

De optimum temperatuur voor de productie van sporen is 22,5°C en voor de kieming van de sporen zelfs 28 °C.

Alternaria kan een gewas in de volle groei zelden of nooit aantasten. Pas als het gewas in de afrijpingsfase komt, wordt het vatbaar voor Alternaria. Vrijwel al het pootgoed is tot aan het moment van de loofdoding in volle groei en ontwikkeling en zal daarom niet door Alternaria worden aangetast. Alleen uitgegroeid pootgoed, consumptie- en zetmeelaardappelen zijn dus vatbaar.

Ja, voor Alternaria solani wel. Elk aardappelgewas kan in principe worden aangetast door Alternaria solani. Er zijn, voor zover bekend, geen grote rasverschillen. Wel is het zo, dat het moment waarop de rijping begint rasafhankelijk is.

Zo zal een ras als Bintje, onder gunstige omstandigheden aangetast kunnen worden, terwijl rassen als Agria en Asterix op dat zelfde moment nog niet vatbaar zijn, omdat ze nog in volle groei zijn. Hun vatbaarheid zit dus later in het seizoen. Voor Alternaria alternata zijn er wel rasverschillen gevonden. Markies is bijvoorbeeld gevoelig maar uit onderzoek blijkt dat rasverschillen minder groot zijn dan het effect van bladbeschadiging.

Een preventieve aanpak, dus als het aardappelgewas nog nagenoeg vrij is van Alternaria, is de beste aanpak. Het preventieve spuitmoment is vrij goed vast te stellen op basis van de weersomstandigheden en –voorspellingen, in combinatie met de rijpingstoestand van het gewas.

Spuiten op een aanwezige aantasting levert altijd minder resultaat op. Zeer uitgebreide en meerjarige proeven tonen aan dat Amistar een zeer goede preventieve bescherming biedt tegen Alternaria.

In ieder geval d.m.v. preventief spuiten. Alternaria kan in zeer korte tijd een prachtig aardappelgewas in een ruïne veranderen. Een ziekte die zo snel om zich heen grijpt moet je voorkomen en niet genezen. Amistar doet dat als de beste.

Amistar, preventief gespoten. Dat vindt niet alleen Syngenta maar een onafhankelijke commissie van deskundigen uit binnen- en buitenland (Tallinn) bevestigt dat. Deze deskundigen wegen de werking van de middelen tegen elkaar af en Amistar krijgt van hen de beste waardering. Onderstaande tabel is afkomstig van het PPO AGV Lelystad..
LET OP: in de periode van bestrijden van Alternaria vormt knolphytophthora de grootste bedreiging van uw aardappelgewas. Baseer uw keuze allereerst op het voorkomen van knolphytophthora.

Alternaria¹ Knolbescherming Shirlan (+) ++(+) Amistar +++ - Ranman - +++ Unikat Pro ++(+) ++ Sereno ++ ++ Signum +++ -

Bron PPO AGV Lelystad ¹ Afhankelijk van de soort Alternaria

Voor het beste resultaat spuit u zodra er infectiekansen zijn met Amistar in een dosering van 0,25 liter per hectare. Afhankelijk van de duur van de teelt kunt u de bespuiting na 14 dagen herhalen. Altijd mengen met 0,4 liter Shirlan per hectare om de knollen te beschermen tegen Phytophthora

Omdat Alternaria een betrekkelijk nieuwe ziekte is, is niet iedereen er goed in thuis. Syngenta heeft deskundige buitendienstmedewerkers en die signaleren tijdig wanneer Alternaria optreedt. Aan de hand van determinaties wordt ook de soort bepaald. Deze gegevens bespreken we met uw leverancier van gewasbeschermingsmiddelen. In principe kunt u dus altijd op dat adres terecht voor nadere informatie. Juist vanwege ons landelijke overzicht en de jarenlange ervaring met Alternaria kunt u uiteraard, eventueel samen met uw leverancier, ook rechtstreeks bij ons terecht.